KBp

nlky Brngy suWkIaF nihrF
ieh ajIb siQqI aWj df
sWc bxdI jf rhI hY| sfzy dyÈ ivc pfxI dI ikWlq bymuhfrI vWD rhI hY| PslF leI
asIN jo 170 lItr pfxI kWZdy hF Aus ivcoN isrP 100 lItr pfxI hI vfps DrqI ivc
phuScdf hY| ijs qrHF dy hflfq cl rhy hn, Ausƒ dyKdy hoey ieh koeI axhoxI nhIN
hovygI ik aglI ivÈv jSg pfxI leI lVI jfvygI| dunIaF dy dUjy dyÈ vI ies pfxI dI
ikWlq qoN mukq nhIN hn| Xmn, ierfn, aPgfinsqfn, imsr afid bSjr huSdy jf rhy hn|
amrIkf dy mWD pUrbI Kyqr qF pfxI dI Gft ivc hI hn| aWj amrIkf vI pfxI kYnyzf qoN lY irhf hY| iek idn afvygf ik
mnuWK afpxIaF afAux vflIaF nslF ƒ pfxI rihq kr dyvygf| aWj sB qoN vWzI loV sfƒ
afpxy pfxI qy KyqI p®bSDF ƒ suDfrn dI hY| aWj dyÈ dIaF 31 KyqIvristIaF ies kfrj
ivc PylH hn| afm lokF dI sUJbUJ ƒ aWKoN Ehly krky rty rtfey PYsly hI kIqy jf
rhy hn| bI[tI[ dI KyqI pfxI dI loV vDfAuNdI hY| iesy krky kIVy vDdy hn| Jony
lgfAux dIaF nvIaF qknIkF iksfnF koloN lYky, ieh XUnIvristIaF aWgy Koj nhIN kr
rhIaF hY| ikqy ieSj nf ho jfvy: iksy ny rfxI ƒ dWisaf ik ieh lok grIb hn ies
leI ieh rotI nhIN Kf skdy| rfxI ny hukm idWqf ik jy ieh rotI nhIN KFdy qF iehnF
ƒ zbl rotI dy dyvo| ieSj hI lWgdf hY ik iksy idn koeI vWzf ivigafnI afKygf| jy
pfxI GWt hY qF nihrF nlikaF nfl Br lvo| bs Pyr[[[[[
– jnmyjf
isSG jOhl
98159–45018
mYN idlI ivc iksy kSm igaf hoieaf sI| Pon qy GStI vWjI,‘‘mYN ajfieb icq®kfr boldF, kl svyry pSjfbI Bvn ËrUr phuScxf’, ‘TIk hY jI mYN sfZy bfrF phuSc jfvFgf|’ dUsry idn ryl gWzI qoN AuWqr ik, smfn Gr rWK ik mYN TIk vkq qy phuSc igaf pSjfbI Bvn| pqf lWgf ik do ikqfbF df irlIË smfgm hY| 25 ku jxy 250 dI smrQf vfly hfl ivc bYTy sn| mSc qy KyqIvristI dy vfeIs cFslr, nfl iek do hor sWjx kivWqrI ip®qpfl kOr cfhl dI kivqf sux rhy sn| styj sYktrI gurÈrn nrUlf Ausƒ ‘bs krn’ leI kih irhf sI pr Auh afpxI qy iksy hor dI rcnf DWky nfl suxf ik hI htI| do cfr hor sroqy af gey| styj skWqr ny anfAUNs kIqf ik, ikAuNik kuJ hor pWqrkfr lyt phuScy hn ies leI isrP Poto Kfqr ikqfb dubfrf irlIË df zrfmf kIqf jfvygf| dubfrf Pyr KVH ik PotoaF iKcvfeIaF geIaF| hux vfrI sI pihly prcy dI| luiDafxy dI iek lokl aflock bIbI kulivSdr kOr imnhfs ny lyKk dIaF kivqf ivclIaF qruWtIaF df bVI hI KUbsUrqI nfl iËkr kIqf| p®bSDk QoVHf JSjoVy gey| Pyr vfrI afeI dUsry aflock gulËfr pSDyr dI| Aus ny qF KuWl ik afK idWqf ik asl ivc ieh bhuq hI doÈ pUrn kivqf hY| bhuq suDfr dI loV hY| hux p®bSDkF ƒ loV sI iksy cSgy bulfry dI| AuhnF srdfr pSCI ƒ sWidaf| pSCI hurF vI kvI dI AurdU bfry GWt jfxkfrI qy kfPIey bSnHx leI leIaF KuWlF ƒ ‘nvIN ivDf’ afK ik KihVf Cuzfieaf| AuhnF anusfr lyKk bhuq mihmfn invfË hY qy ipClI amrIkf PyrI vyly AuhnF ieh suWK mfixaf sI| iesy qrHF dI lYa ivc hI ieSdrjIq hsnpurI vih gey| ivcy hI iek vfr Pyr kuJ pWqrkfr af gey qy Poto iKcvfAux dI mSg krn lWgy| ivc ivcfly rfh kWZ ilaf igaf qy muWK mihmfn qy muWK p®bSDk ny bYTy bYTy hI ikqfbF hWQ ivc PVH ky Poto iKcvf leI| hux kuJ hor sroqy af gey sn| kul igxqI 35 qWk jf phuScI sI| ivcy hI iksy hor mihmfn(ivdyÈI) dIaF isPqF hox lWg peIaF qy Ausƒ bolx leI lf idWqf igaf| ies ‘slft’ df muWK smfgm nfl koeI sbSD nhIN sI| jdoN muWK mihmfn dI vfrI afeI qF AuhnF mSinaf ik Ausƒ pSjfbI GWt afAuNdI hY, ies leI Auh pSjfbI nfl aSgryËI nfl imks krdf hY, pr AuhnF afiKaf ik ieh gWl AuhnF dI smJ qoN bfhr hY ik pSjfbI dI Tok ky gWl krn vflI ies sSsQf df afpxf nfm ‘ieStrnYÈnl pSjfbI klcrl susfietI’ ikAuN aSgryËI ivc hY? AuhnF vI ikqfb ivclIaF kfivk axhoxIaF df iËkr kIqf|
hux vfrI sI DSnvfd dI, jnfb gurBjn igWl hurF qF qih hI lf idWqI| AuhnF kvI ƒ afiKaf ik ikqfb Cfpx qoN pihloN GWt GWt AurdU leI srdfr pSCI qy gIqF leI ieSdrjIq hsnpurI dI slfh ËrUr lYxI cfhIdI sI| AuhnF GWt hfËrI leI sPfeI dNydyaF afiKaf ik ieQy isrP 35 sroqy nhIN hn, ieh 35 susfietI dy muWKduafr hn| jo hËfrF kol jfky Kuldy hn| iqSn sSsQfvF dy sWdy qy phuScy 18 lyKk pls bfkI irÈqydfr KuafeI geI rotI qoN KuÈ sn| aYvyN idl ivc afieaf ik dyiKaf qF jfvy ik ieh lyKk rihSdf ikWQy hY? ikqfb tolI, ikqfb ivc isvfey lyKk dy nfm ‘hrBjn iZWloN’ Ausdf koeI aqf pqf nhIN sI, qy nf hI eImyl, Pon afid|
ho skdf p®kfÈk gfhk df aqf–pqf dyky, iksy hor p®kfÈk ƒ nhIN dWsxfcfhuSdf| Èfied Auh lyKk ƒ vI sWc nhIN sunfxf cfhuSdy hox| iesy leI Ausny ‘aYn afr afeI aYksprtF’ koloN ieh smfgm krvfieaf| dUsry idn aKbfrF smfgm dIaF PotoaF nfl BrIaF peIaF sn, pr AuWQy hoeI ivcfr crcf df koeI iËkr nhIN sI|

ikWQy qy kdoN jSmxf hY ieh mnuWK dy, pOidaF dy, pÈUaF–pSCIaF dy vs ivc nhIN| jfq pfq jF iksm AuWqy qF AuWkf hI sfzf aiDkfr nhIN| asIN aksr socdy hF ik hr bUty ƒ jF bIj ƒ jSmx leI DrqI dI loV hY| pr ies pOdy dIaF pWqIaF ivcoN jnmy nvyN pOdy dI qsvIr iesƒ vI rWd krdI hY| ieh pOdf pUrf ivksq hoky hI DrqI df ruWK krdf hY pr aWgy DrqI imly jF nf, iesdI iksmq| mnuWK vI kuJ iesy qrHF hY| ijsƒ ijSnI cSgI DrqI iml geI, AunHIN hI AusdI qrWkI, pr mnuWK aksr hI ‘bhuqy’ ƒ ‘QoVf’ krky jfxdf hY| hor, hor, hor, hor, dI dOV ivc Auh iËSdgI ijAUxI BuWl jFdf hY| afpxy hI afly–duafly qfxy bfxy buWxny ÈurU kr dyNdf hY| kudrq vWloN imlI afËfd iËSdgI ƒ afpxy qy dUsry dy nfÈ leI vrqx lWg pYNdf hY| afpxI BuWK vDf ik dUsry ƒ BuWKf mfrnf ÈurU kr dyNdf hY| pr kudrqI nymF aWgy koeI nhIN ijWq skdf| sfzy afly duafly AuWgy, vDdy–PuWldy qy mrdy siQr ruWK vI ieho hI sunyhf dyNdy hn| loV qF bs ies cl rhy vrqfry ƒ dyKx, smJx qy mSnx dI hY| Ërf krky qF dyKo, quhfzI iËSdgI ikSnI anSdmeI ho jfvygI|

Potog®fPI myrf ikWqf nhIN, iesƒ mYN afpdy mn dI, idl dI, cyqnqf dI khfxI kihx leI vrqdf hF| pr ies lok dy lok myrI rmË qWk phuSc skx, ieh hfly mumikn nhIN| bhuqy lok myry kol kYmrf dyK ik Poto iKcvfAux leI llcf jFdy hn| keIaF anusfr myrf koeI stUzIE hY jF Pyr qurdI iPrdI dukfn hY| ‘pYsy lY lvIN’ afK ik Auh aksr hI myry koloN Poto iKcvfAux dI iËd krdy hn, ieh dWsx dy bfvjUd vI ik mYN Poto iKcdf hI hF, dyNdf nhIN, pYsy lY ky qF iblkul hI nhIN|
p®o[ mohn isSG dy myly qy vI ieSj hI hoieaf| iek amIr snmfnq ivakqI myry koloN Poto iKcvfAux leI aV igaf| bQyrIaF imnqF kIqIaF ik jo qusIN cfhuSdy ho myry vs df rog nhIN| quhfƒ Poto imlxI nhIN, afKr mYƒ iksy imWqr dy kihx qy ieh kSm krnf hI ipaf| mYN Èukr kIqf ik myrf KihVf CuWitaf aqy mYN myly ivc afpxI mnpsSd dIaF PotoaF iKc skdf hF| mYƒ afpxy afp qy guWsf vI afieaf ik iek Poto nfl kI Prk pYxf sI, 15 imSt vI Krfb kIqy qy Pyr vI agly dI mSnxI peI|
aYqkF pSjfb XUnIvristI ny afpxI zfiemSz jublI mnfeI| mYƒ vI AuhnF afpdy ivc Èfml kr ilaf qy mYN AuQy pSjfbI jIvn dI numfieÈ lgf idWqI| sYNkVy lokF ny myry nfl ivcfr sFJy kIqy| iehnF ivcfrF ivc myrI PotogrfPI df koeI iËkr nhIN sI| ivÈf sI qF pSjfbI siBafcfr ƒ, pSjfbI bolI ƒ qy pSjfbI drÈn ƒ iek kOm dy qOr qy bcfAux df| PotogrfPI ny ieWk mfiDam vFg kSm kIqf, dUsry miDamF vFg| mYƒ KuÈI sI ik mYN Potog®fPI rfhIN afpxf sunyhf dy irhf qy myrIaF tYknIklI mfVIaF PotoaF vI afpxy ivÈy vsqU krky prvfn ho rhIaF hn| ies sfrI kfnPrSs dOrfn, anykF cfh dy ÈYÈn cWly| hfsy vI hoey| inSdf cuglI vI cWlI| akfzmI dIaF votF dy buKfr dI qpÈ vI hoeI|
‘qSU ikDr quiraf iPrdf aF afky myrI iek Poto iKc’, ieh avfË sI iek pSjfbI kivWqrI dI| vWzI hox dy nfqy Ausny afpxf hWk jqfieaf| mYN GVI pl leI Tihr igaf| mYN jvfb vI nhIN dy skdf sI qy ieSj Poto iKWcxf myry leI PjUl vI sI| mYN afpxy GVy GVfey AuWqr idWqy, ijvyN Poto imlxI nhIN, Pyr quhfzf mn Audfs hoAU afid afid, pr sB bhfny bykfr gey| mYN TimaF hoieaf sI| mYƒ smJ nhIN sI lg rhI ik mYN iek ivrfsqI PotogrfPr qoN rotIg®fPr ikvyN bxf|
afKr hWl lB igaf, ‘mYN qF jI isrP Bog vflI Poto hI iKWcdf, dWso iPr iKWcF’ aWigEN sfiraF dy hfsy PuWt pey aqy mYN iek Bog vflI Poto Aus kivWqrI dI iKWc idWqI| hux asIN dovyN KuÈ sF| AusdI Poto iKWcI geI qy mYƒ aWgy vfsqy rfh lWB igaf| Xfd afieaf Èfied p®o[ mohn isSG myly qy snmfinq Aus amIr dy pirvfr vfly vI Bog vfsqy 2 PotoaF lY gey sn, iblkul muPq|
jnmyjf isSG jOhl

hr mnuWK dI qmSnf huSdI hY ik Aus ƒ jIvn ivc sB kuJ mn BfAuNdf imly, kfr, nfr, Xfr, ruËgfr qy suafd dI qfr hr koeI pfAuxf cfhuSdf hY| kihSdy hn smyN qoN pihloN kuJ nhIN imldf qy jy koeI pfAuNdf vI jF pfAux dI koiÈÈ krdf hY qF Ausdy Ktfs hI pWly pYNdI hY| iesy inXm ƒ lYky kudrq ny PlF dIaF ruWqF imWQIaF hoeIaF hn| jdoN vI grmI ÈurU hoxI huSdI hY qF mnuWKI srIr keI jlvy idKfAuNdf hY| buKfr, ienPYkÈn, alrjI afid ibmfrIaF Ëor PV lYNdIaF hn| ieho ijhy mOky qy kudrq ny grIb lokF leI qUq df qohPf pyÈ kIqf hY| gUVHy lfl, kfly jF icWty cInI qUq qy ÈihqUq dy Pl byÈumfr lWgdy hn| tfhxI qoN qoV ky ieh TSzy CFdfr qUq dy Pl Kfxy srIrk ibmfrIaF dy nfl lVn dy mnuWK ƒ Xog bxfAuNdy hn| iehnF PlF dI KUbsUrqI vI kmfl hI huSdI hY| ieWko smyN nvyN Pl lWgxy ÈurU huSdy hn| rsdy hn qy pWky vI huSdy hn| ieh p®ik®af lSmy smyN df sfQ dyx leI hY| pSCIaF qy mnuWKF ƒ anUTf svfd dyNdf, ieh aWj dy mOsm df qohPf hY| Èfied iehI kfrx hY ik pSjfb dy hr KUh qy qUq huSdy sn qy sfzf sfihWq qUqF nfl juVIaF bolIaF qy dSd kQfvF nfl Biraf ipaf hY|
– jnmyjf isSG jOhl

dunIaf dy sfry mulkF ivc zIËl aqy pYtrol dI dy Bfa brfbr hn pr sfzy dyÈ ivc zIËl df GWt Bfa iesy leI rWiKaf sI ik KyqI ƒ lfB ho sky pr vrqoN ies dI sfrf dyÈ krdf hY| anykF kfrF zIËl qy cl rhIaF hn| bWsF afid vI ies df lfB lYNdIaF hn, sfrI ieSzstrI vI iksfn df zIËl qyl hI bfldI hY, hux loV hY ies qy ivcfr krn dI| KyqI sYktr ƒ ies df pUrf lfB idWqf jfvy| ies leI ËrUrI hY ik zIËl dy vrqoN kfƒn ivc soD kIqI jfvy, imWtI dy qyl vFg iksfnF ƒ vrqx leI sbiszI vflf zIËl df rSg qy PfrmUlf alWg hovy| dunIaF dy dUsry dyÈF vFg afm vrqoN (kfrF, bWsF, trWk afid) leI zIËl pUry ryt qy hovy| ies iek kfrj nfl hI dyÈ dI srkfr dy KËfny Br jfxgy aqy aWgoN ieh pYsf dyÈ dI qrWkI leI lgfieaf jf skdf hY| jo lok zrdy hn ik mihSgfeI vD jfvygI| AuhnF dy ÈSky shI nhIN hn| Ërf soco qy afly duafly dyKo ik AuqpfdkF qy kfrKfnydfrF dy munfPy ikSny Gt hn qy isrP dukfnF qy mfl rWK ky vycx vfilaF dy munfPy ikSny vfDU hn|
– jnmyjf isSG jOhl

iksfn qy krËf XuWgF XugFqrF qoN iek dUjy dy irÈqydfr hn| ijs iksfn ny kdy krËf nhIN ilaf ËrUr Ausdf nfl–nfl koeI hor kfrobfr hovygf, BfvyN lSbVdfrI hI ikAuN nf hovy| XuWgF qoN hI KyqI ieWko ieWk aijhf DSdf hY ijs ivc hr hfVI sfAuxI Gftf pYxf hY| ieh Gftf aidWK huSdf hY| mnuWK dIaF loVF qoN Gt afmdn isrP KyqI ivc hI huSdI hY| pr iËSmIdfr hY ik Auh afpxy afp ƒ bfdÈfh smJdf hY| ieh afpy ƒ vizafAux dI afdq qoN Ausdf aflf–duaflf qy ÈfhUkfrf vfikP hY| ieh krËf dyx vfly ÈfhUkfr jF ajOky bYNk ies df Pfiedf AuTfAuNdy hn| hOlI–hOlI ËmIn Kurn lWg pYNdI hY qy iksfn byËmInf ho jFdf hY| kuJ kfƒn nfl qy kuJ DWky nfl iksfn mËdUrI krn jogf vI nhIN rih jFdf| aWj krËy mfP krn dI gWl cWl rhI hY| ieh ies msly df pWkf hWl nhIN| jykr isrP iehI kfƒn bxf idWqf jfvy ik iksfn ƒ iksy vI krËy krky by–ËmInf nhIN kIqf jf skdf qF krËf dyx vfly krËf dyx qoN pihloN pUrI GoK pVqfl kr lYxgy qy nfl dy nfl krËf dyx ivc jo byeImfnI (kimÈnbfjI) kIqI jFdI hY, Auh vI afpy hI bSd ho jfvygI| Pyr iksfn vI krËy p®qI vWD Ëumyvfr ho jfvygf| nhIN qF smyN–smyN qy srkfrF ƒ kOVy PYsly lYxy pYNdy rihxgy|
– jnmyjf isSG jOhl

ieh sdIvI sWc hY ik mnuWK jfqI dI
hoNd qF hI bxI rih skdI hY jykr aWgy sSqfn dI AuqpqI hovy| ies AuqmqI df moh hI
iek iensfn ƒ cSgy–mSdy krm krn leI mËbUr krdf hY| bhuq GWt lok huSdy hn jo pUrI
mnuKqf ƒ afpxy p®Ivfr qoN vWD jF brfbr ipafr siqkfr dyNdy hox| purfxy g®SQF
anusfr sSqfn AuqpqI dIaF 12 iksmF hn| ieh sfzIaF BfÈfvF dI vI amIrI hY ik ieSnF
sB dy alWg–alWg nfm hn| BfvyN ik smfj ieSnF sB ƒ mfnqf nhIN dyNdf pr ieSnF dI
AuqpqI hr Xug ivc huSdI afeI hY| puWqr qy puWqrI dy arQ hn ‘nrk ‘coN kWZx
vflf/vflI’| pr nrk/svrg dI ÈurUafq ieSnF 12 iksmF ƒ jfnx qoN bfad spWÈt ho jFdI
hY ijvyN: 1[ aOrs (pqI duafrf pqnI qoN), 2[ ÈyqrË (afpxI pqnI qoN dUsry purÈ
duafrf), 3[ guzj (pqnI vWloN cupcfp iksy hor qoN), 4[ kflIn (ax ivafhI qoN), 5[
shoV (ivafh smyN grBvqI qoN), 6[ pOnBv (dUsrI vfr ivafhI pqnI qoN), 7[ dWqk
(puWqr moh nfl dUsry pirvfr qoN ilaf), 8[ krIz (dUsry pirvfr qoN K®Iidaf
hoieaf), 9[ svXSqd (mfqf–ipqf dI afigaf qoN ibnHF iksy df puWqr bnxf), 10[
kirqrm (ieWCf nfl puWqr bnxf), 11[ apivdr (ikqy ipaf imlxf), 12[ puqrkpuqr
(puWqr df puWqr)| ieSnF ‘coN hr mnuWK pihlI hI iksm ƒ mfnqf dyNdf hY| pr smfj
ivc ‘nrk ‘coN inklx’ dI lflsf hyT dbI Ëubfn ivc bfkI iksmF ƒ vI bhuqI vfr p®vfn
kr ilaf jFdf hY|

ipCly idnIN pey kohry df ivnfÈ rUp dyKx df mOkf imilaf, ËIry dy lfgy iek ipSz ivc| ieWQoN dy iek iksfn ny ËmIn vyc ik zyarI bxf leI| zyarI dI loV leI Ausny Tyky qy 22 Kyq lYky, cfry dy acfr, leI mWkI bIj idWqI| jdoN hrI Psl lihlhf rhI sI qF kohry dI aYsI mfr peI ik 22 eykV Juls gey| hux kOx qy ikvyN AusdI mdd krdf hY, ieh vI ‘kohry dI mfr mfrn’ vflf hI jfxdf hY| iesy qrHF KyqI ‘vristI dIaF kxkF 502 qy 343 qy vI kohry df asr bfkI iksmF nfloN iËafdf ipaf hY| iesdy pWqy pIly pY gey hn| ies df Pfiedf AuTf rhy hn dvfeIaF vycx vfly| koeI slÌr, koeI mYNgnIË qy koeI hor iksy iksm dI Gft dWs ik afpo afpxI dvfeI vycx df dfa lf rhy hn| jdik agly idnIN Dup inklx nfl ieh afpy TIk ho jfxI hY| pr ieh ‘dvfeIaF dy kohry’ dI mfr krn vfly Èrm nhIN krdy hn|
iek aihm svfl pYdf huSdf hY ik KyqI mihkmy dy eyzIE ikWQy hn? pSjfb dy sfry blfkF ivc eyzIE hn, pr iksfnF ƒ Auh loVINdI jfxkfrI nhIN dy rhy hn| kI Auh ies mfVI hrkq qoN anjfx hn? ikAuN nhIN mihkmf qy ‘vristI ies bfry iksfnF ƒ ivafpk qOr qy jfxkfrI dyNdy hn, iksfnF ƒ luWt–KsuWt qoN bcfAuNdy hn aqy nfl dI nfl iehnF TWg zIlrF ivruWD kys drj krdy hn| lWgdf hY Auh hor ËrUrI msilaF ivc ruWJy hoey hn| asI ienHF rWb dy kohry dI mfr mfiraF ƒ ieho slfh dy skdy hF ik Auh aPsrF/kirSidaF dI lSmI Aumr leI duafvF krn| Èfied rWb ƒ quhfzy ies cSgy krm qy qrs af jfvy qy aglI vfr ieh kropI Auh afp hI nf kry|
– jnmyjf isSG jOhl

mnuWK jnm qoN hI aËfdI dI Koj ivc rihSdf hY| Auh supny isrjdf hY qy Pyr Aus Kfqr kSm krdf hY| Ausƒ afs huSdI hY ik mOjUdf gulfmI ƒ pry suWt ky iek idn Auh afpxI mnmrËI aËfdI nfl kr skygf| sB qoN vWzI gulfmI Auh afriQk mËbUrI ƒ smJdf hY| ies leI Auh sKq imhnq krdf hY, skImF lVfAuNdf hY, DoKy, Gply krdf hY| sWc JUT boldf hY| isrP ies ieWk afs nfl ky iek idn Auh ies Dn ƒ afpxI mrËI anusfr vrqx leI afËfd hovygf| pr jdoN Aumr dy pVHfa afAuNdy hn qF Auh sgoN hor gulfm ho jFdf hY| ijvyN Dn kmfAuNdy vkq iËSdgI mfnx dI aihm Aumr df lSG jfxf| Dn kmfAux dy qOr qrIikaF qoN pYdf hoey nqIjy vI hor gulfmI df ihWsf bxdy hn ijvyN: srIrk rog lWgxy, vWzy adfry bxf lYxy| ieh iblkul sWc hY ik ijSnf vWzf adfrf jF aPsrI, AunHIN vWzI dIvfr quhfzy qy quhfzI aËfdI dy ivcfly bx jFdI hY| ijvyN jo lok Dfrimk kQf khfxIaF krdy hn jF mhSq bx jFdy hn Auh smfj ivc iek inXmq rUp ivc hI ivcr skdy hn| Auh isr qy prnf bSnH ky sfeIkl qy pWTy lYx nhIN jf skdy| dPqr dy bfhr bYTf cpVfsI, dPqr aSdrly kYdI dI ihPfËq krdf lWgdf hY| asl ivc kYd isrP srIrk hI nhIN huSdI asIN mfnisk qOr qy vI aËfdI Kqm kr lYNdy hF qy Pyr ieWk pSCI dI aËfd Auzfx ƒ afpxI bnfAux leI hmyÈf qrsdy qrsdy hI ieWQoN qur jFdy hF|
– jnmyjf isSG jOhl

kfhlIaF dI ies dunIaF ivc kuJ pl ieho ijhy kWZxy ik sB kuJ BuWl ky isrP rUh df KyYVf lYxf hovy qF, phuSco iksy nihr dy kSZy, ijQy hovy isafl dI imWTI DuWp qy hWQ ivc qfÈ| ijs sfrI Aumr kdy DoKf nf idWqf hovy qy nf DoKf KfDf hovy Auh vI huWb huWb ky sIp dy dfa lfvygf| afKr jFdf hI kI hY? eys Aumry vWD qoN vWD hWtI qoN pkOiVaF sxy jF qF cfh afvygI jF Pyr ‘‘ilafeIN E muSizaf ieWk ieWk bysx df tukVf|'’ ijhVI qfÈ juafnI df siqafnfs kr dyNdI hY, Auho, kSmo kfroN, GroN irtfier hoey mnuWK ƒ tfiem pfs krvf dyNdI hY| byKbr kr dyNdI hY irÈqydfrIaF dIaF iËSmyvfrIaF qoN, Gr dy sOdy pWqy dy JSJtF qoN, qy srIr ivc nvIN svyr dI qfËgI Br dyNdI hY| ivCVy sfQIaF dy gLm Bulf dyNdI hY| sIp lfAux dI kfhl TSz ƒ CU–mSqr kr dyNdI hY| ieh sfrf islslf AudoN tuWtdf hY jdoN GroN ‘vfj pYNdI hY jF Pyr koeI poqf–dohqf afky hukm mfrdf, ‘rotI CyqI Kf lY af ky, byby ny jfxf ikqy’ iËSdgI dy ieh anoKy afnSd lYx dy pl, isrP AuhnF ƒ hI nsIb huSdy hn jo ‘hr vyly kuJ pfAux’ dI dOV qoN mukq ho jFdy hn| ijhnF ny kdy sbr hI nhIN kIqf, aihm afhudy hI nhIN iqafgy, Auh iËSdgI dI Èfm dI KUbsUrqI kI jfnx?
– jnmyjf isSG jOhl
98159–45018

ajy kWlH hI lohVI lSGI hY| huxy cfry
pfsy cuWpcF ho geI hY| ikSnHF rOlf ipaf sI, kuVIaF dI lohVI’, kuVIaF dI lohVI’,
hr sSsQf, hr kflj, hr skUl kuVIaF dI lohVI mnfAux ivc ruWJy hoey sn| EprI njry
bVf cSgf lWgdf sI ik sLfied ieSJ lohVI mnfAux nfl kuVIaF dy bxdy hWk AuhnF iml
jfxgy| kuVIaF dI smfijk qOr Auqy puWC prqIq vDygI| pr nyVy jfky dyiKaf qF pqf
lWgf ik iehnF sB lohVI mnfAux vfilaF dy mksd qy tIcy hor hI hn| bhuqy qF Byzcfl
ivc hI ieh sB krI gey| keI sWQF, mSc pYsy iekWTy krn leI ieh lohVI myly Dr
bYTy| keI ies krky kr rhy sn ik AuhnF dy mhUrI lYx dy dUsry qrIky mWTy ho gey
sn| asl ivc iehnF ivWcoN iksy nf qF lohVI dy sWiBafcfrk ipCokV qy nf hI iesdy
mnfAux dy qrIky dI smJ hY| iek pfsy qF asI siBafcfr bcfAux dI gl krdy hF qy dUsry
pfsy iqAuhfrF df rUp afpxI sImq soc krky ivgfVI jf rhy hF| ieh inrf vpfr ho
igaf hY| kI kWlH iesy qrHF muMizaF df igWDf hovygf| muMzy GoVIaF gfAuxgy, muMzy
isWTxIaF dyxgy| kuVIaF brfq lYky jfxgIaF| afid afid| sfQIE afpxy vpfrk qy
mnorSjk ihWqF dI Kfqr siBafcfr df rUp nf bdlo| jykr qusIN afpxy GrF ivc hI
kuVIaF AuhnF dy bxdy hWk dy idE qF bVI imhrbfnI hovygI| dunIaf afpy mfx dy
dyvygI| ijMdgI dIaF smfijk qy mfnisk KsLuIaF rIqF anusfr qury afAux idE| myry
vrgy nUM AudoN bVI sLrm afAuNdI hY jdoN kuVIaF dI lohVI’ dy nfm qy styjF qy
mnorSjk nfc gfxy huSdy hn, ijhnF df lohVI nfl koeI sbSD nhIN huSdf qy pbSDk lfl
prI’ dy gulfm hoky rfqF rSgIn krdy iPrdy hn| afE afpxy siBafcfr ies soVI soc
ivWcoN bfhr kWZIey|
jnmyjf isSG jOhl
9815945018

sflF pihlF gvfcI kImqI cIË jy lWB pvy
qF cfa nhIN cuikaf jFdf, Auh vI aijhI cIË jo muWl hI nf imldI hovy aqy ijs qoN
bgYr cYn hI nf afAuNdf hovy| cYn lWBx dy aslI gj hI gvf ley asIN| cYn ƒ asIN
imxnf ÈurU kr idWqf, Èohrq nfl, pYsy nfl, ruqby nfl, pVHfeIaF nfl, XUrp dy grIn
kfrzF nfl jF rfjnIqI dI hYNkV nfl, pr nhIN lWBdf cYn sihj qoN ibnF| sihj rih
igaf, isWDy sfdy lokF kol, ijSnHF dIaF loVF vI GWt qy AuzfrIaF vI nIvINaF, sfdf
Kfx–pIx qy ieWk dUjy dy duWK–suWK ivc sfQI bxy rihxf| ÈihrF dI BIV qoN dUr
ipSzoN bfhr iksy vftr vrks dy kol afpxy byËubfn sdIaF dy sfQIaF nfl ijWQy koeI
TSz imtfAux leI lWkVF iekWTIaF krdf aqy kdy bWdlF vWl vyK ik mINh dy aSdfËyy lfAuNdf,
afpxI TSz qoN vWD PslF df iKafl rWKdf hY, | qF jo mINh ‘qy TSz nfl sfry lokF
‘qy aSnH dyvqf dI imhr ho jfvy|
– jnmyjf isSG jOhl
ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਖੁੰਢ ਚਰਚਾ, ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ —

bhuq sfry adfry ieho ijhy hn jo isrP
iesy krky pYsf–tkf iekWTf krI jf rhy hn, qF jo Auh p®dUÈx dy ivruWD rOlf pf
skx| p®dUÈx htygf ikvyN ? ies bfry Auhnf kol koeI Tos suJfa, qrIkf nhIN hY| vWD
qoN vWD Auh lok srkfrF ivruWD kys Tok dyxgy jF Pyr khIaF PVHky iksy nihr, ndI,
CWpV dy kSZy KVH ik PotoaF iKcvf, aKbfrF ƒ dy idSdy hn| nqIjf Pyr ËIro df ËIro|
p®dUÈx df muWK kfrn mnuWK df suBfa huSdf hY| ieh p®dUÈx pihloN mnuWK dy mn
ivWcoN quWrdf hY qy Pyr ieh ies sSsfr ƒ gSdf krdf hY| ijvyN isnmy ivc bYTy bSdy
mUSgPlI dIaF iClkF QWly PrÈ qy suWtI jfxgy| Blf Auh jyb jf lPfPy ivc ikAuN nhIN
pfeIaF jf skdIaF| afpxy Gr df kUVf hUSJ ik sFJI jF jnqk dIvfr nfl lf dyxgy| jy
puWCo qF afKxgy ‘tYm nhIN hY’| hd ho geI iehnF ivhlV lokF dI| hor qF hor BWiTaF
vfly vI imWtI ivc lUx pfky ieWtF bxfAuNdy hn| ies nfl GtIaf kolf (ssqf) vrq ho
jFdf hY| pr soco ies lUx vflI iet nfl bxI kSDƒ qr krn leI ikSnHF vfDU pfxI
cfhIdf hY| nhIN qF kSDF qy rSg nhIN itkdf| iesy qrHF ieh lUx vflf DUSaF jo
sozIam klorfiez nfl rlky bxdf hY, ielfky ivc zfktrF dI afmdn vDf dyNdf hY|
pSjfb ivc Èfied drËnF sSsQfvF qy sSq hoxgy pr shI idÈf inrdyÈ dy ky lokF df
igafn koeI nhIN vDf irhf| sgoN afpxIaF hI rotIaF syk rhy hn| aWj loV hY ieh
DUSey dy ruWK mnF ivc Ausrn qoN pihloN pihl Kqm ho jfx|
– jnmyjf isSG jOhl
mobfiel: 98159–45018

hr sfl kroVF dI igxqI ivc klSzr Cpdy hn| afriQk pWKoN mËbUq adfry afpxI loV jF
p®sSsf Kfqr klSzr Cpvf lYNdy hn| klSzr dIaF qrIkF vI afpxI loV anusfr rWKIaF
jFdIaF hn| ijvyN koeI ibkrmI ‘qy koeI nfnkÈfhI rWKdf hY| cSd, qfry, sUrj iek
imWQI cfl anusfr cWldy hn| idn, rfq, misaf, puSinaf dI afmd aglIaF sdIaF qk dI
vI inrDfrq hY| bs asIN Xfd nhIN rWK skdy ies leI iehnF dy smyN ƒ sflF ivc bSn
ik lokF ƒ dunIafvI kfrjF leI klSzrF ivc bSnH lYNdy hF| ieh loV hI, adfiraF leI
iek mOkf bx jFdI hY afpo afpxI ‘BfjI’ vycx dI| qrIkF nfl koeI iPlmI qsvIrF
lfAuNdf hY, koeI afpo afpxy Drm ƒ p®cfrdf hY, koeI koeI afpxI hI qsvIr lgf
lYNdf hY| pr bhuq hI GWt dyKx ivc afieaf hY ik koeI sSsQf afpxy iKqy dy lokF dIaF
jIvn JlkF ƒ klSzr qy, Auh vI tybl klSzr dy rUp ivc pyÈ kry| pSjfbI sWQ lFbVf,
mSjkI pSjfbI sWQ aqy XUrpIn pSjfbI sWQ ny ies vfr pSjfb dy PotoklfkfrF koloN
pSjfbI jIvn dIaF JlkF lYky 2008 df tybl klSzr iqafr kIqf hY| ies ivc ‘ajIq’
aKbfr nfl juVy ÈmÈyr iZWloN dy nfl–nfl zfktr amrIk isSG, nIrj kumfr afid dIaF
qsvIrF mfnxXog hn| ies ivc pfiksqfn ivKy ‘ktfsrfj mSdr’ dI vI Poto hY| ikrq
krdy inhSg isSG dI vI Jlk hY| AulSipks qoN kohF dUr pYNdI bfËI dI vI qsvIr hY|
kul imlf ky sWQ df ieh Auprflf ies klSzr ƒ iek sFBxXog ikqfb df drjf dyNdf hY|
pSjfbIaF ƒ ieho ijhf vzmuWlf qohPf vWzI igxqI ivc hr sfl imldf rhy ies leI asIN
afsvSd rhFgy|
–jnmyjf isSG jOhl
98159–45018
hux qWk asIN snmfn lYx dy cfhvfnF dI hI gWl krdy rhy hF| kihSdy hn ‘qfVI ieWk hWQ nfl nhIN vWjdI’| iesy leI ieh snmfnF dy BuWKy lok iekWly ksUrvfr nhIN hn| ijs Èihr ivc mYƒ vsx df mOkf imilaf hY, AuWQy byaSq lok snmfn lYx qy dyx dy cfhvfn hn| qËrby ny dWisaf hY ik snmfn dI loeI qy rfÈI dyx leI qqpr ieh lok hmyÈf ‘iÈkfr’ dI Bfl ‘c rihSdy hn| koeI ivdyÈI af jfvy, BfvyN Auh tuWitaf PuWitaf sfihqkfr hovy, sfieSsdfn hovy jF ishqkfr hovy| ‘imWqrF dI lUx dI zlI, imÈrI brobr jfxI’ dy vfk anusfr ieh AusdI iksy suWqI peI klf ƒ phfV ijWzI krky dWsxgy| ieh sB kuJ aYvyN nhIN huSdf| dyr svyr ieh iÈkfr afpxI jF qF jyb ktvf bihSdy hn jF Pyr ieh iÈkfrI ivdyÈI dOry df p®bSD kr rhy huSdy hn|
pr sfry hI ivdyÈI iÈkfrF qy inrBr nhIN huSdy| ieWQy ieho ijhy vI ‘iek muWKI sSsQfn’ hn jo hr Cy mhIny bfad vWzf snmfn smfroh krdy hn| hr vrg ‘coN kuJ cSgy qy kuJ snmfno BuWKy lokF ƒ gSZ ik vWzIaF–vWzIaF pUSCF vfly snmfn krdy hn| iehnF snmfnF ivc idWqy snmfn icSnH qy rfÈI hI iehnF iÈkfrIaF dI kmfeI hY| ieh iqSn dyNdy hn qy qyrF iekWTy krdy hn| iksy vI snmfnq kIqy iÈkfr df asl kSm kdy vI lokF ivc lY ik nhIN afAuNdy| iehnF dI bs ieWko qmSnf huSdI hY| PUk CkfE qy mfl KfE| mYN ieh lok kdy koeI kSm krdy nhIN vyKy| iek ny qF hr ÈhId dy nfm qy sSsQfvF bxf rWKIaF hn| jdoN iksy ÈhId df idn afvy, iehdIaF pON bfrF|
pr ies sfry kuJ df iek Aujflf pWK vI hY| ijvyN jykr snmfn nf idWqy jfx qF keI lok mfnisk rogI ho jfxgy| ikAuNik AuhnF dI Kurfk hI snmfn lYxf hY| dUsrf jo snmfn krn leI imhnq krnI pYNdI hY ies leI ÈrfrqI idmfg hor hyrfPyrI nhIN krdf| afpxf iÈkfr Bfl ik afp hI mfr ik KFdf hY| ieh byruËgfrI GtfAuxf vDIaf qrIkf hY| aglI gWl jo afKrI nhIN ik ies sfrI p®ik®af ivc smfj dy ieh ‘rogI’ nSgy ho jFdy hn qy jo lok asloN smfj df kSm krnf cfhuSdy hn jF kr rhy huSdy hn iehnF qoN sucyq ho ky bcy rihSdy hn|
jnmyjf isSG jOhl

Dn kmfAux df hWk hr iek ƒ hY| Dn kmfAux leI koeI nf koeI ivWidaf lYxI pYNdI hY|
ieh ividaf ËrUrI nhIN ik skUlI hI hovy| ieh iksy df sfQ–sSgq, iksy ikWqy dI
muWZlI jfxkfrI jF Pyr AuWc adfiraF dI ivWidaf| ieh ivWidaf ijWQoN vI imly Auh
iksy nf iksy sfDn ƒ jutf ik hI p®fpq huSdI hY| hr smfj ieh cfhuSdf hY ik AusdI
pIVHI ivWidaf krky smfj df Pfiedf kry| pr bhuq sfry lok sfzy dyÈ ivWcoN AuWc
ivWidaf p®fpq krky, bfhrly dyÈF ivc ‘afpxy’ leI Dn kmfAux cly jFdy hn| keI qF
muV ik ieWQy vl ƒ Jfkdy vI nhIN| sfrI Aumr ieh lok mÈIn bx AuhnF dyÈF dI mfnisk
gulfmI JWldy rihSdy hn| sohxy Gr, kfrF qy hor smfn hI AuhnF ƒ qrWkI lWgdf hY|
afpxI jSmx BON dy lfcfr qy mËbUr lokF df iKafl afAuNdy hI Auh ivsfr dyNdy hn|
pr sfry hI ieSJ dy nhIN huSdy| keI lok afpxy aSdr ieh drd leI ijAUNdy hn qy keI
ihSmq krky afpxy lokF leI kuJ krdy hn| ieSnHF ivcoN hI hY, iek zf[ hrkyÈ sSDU
qy AuhnF dy sfQI| ieh zfktrF dI tIm hr sfl 8–10 PrI mYzIkl kYNp pSjfb af ky
lgfAuNdI hY| hËfrF lokF dy duWK ieh afpxI bhukOmI ivWidaf nfl dUr krdy hn| keI
dyÈF dy ieh lok, hux ieWQy rihSdy byshfrf bWicaF df lV vI PVn lWg pey hn| ieh
ieSnF bWicaF dy smUihk rUp ivc jnm idn vI mnfAuNdy hn qy mfipaF vrgy PrË inBfa
ik afpxy ihWsy df krËf moVn dI koiÈÈ vI krdy hn| rb bfkI smrWQ lokF ƒ vI ieh bl
dyvy, asIN ieho afs kr skdy hF|
jnmyjf isSG jOhl
98159–45018

sfDF ny kI ÈOk rWKxy, ÈOk rWKdy bSnyaF dy rfKy|
ieh gWl iblkul shI hY ik koeI vI mnuWK afpxf ÈOk nhIN mrn dyNdf| iËSdgI dI dOV
dOVdy mnuWK keI pfsy inkl jFdf hY, kdy afriQk aËfdI vWl qy kdy mfnisk gulfmI
vWl| pr smF imlx qy Auh afpxf ÈOk ËrUr pUrf krdf hY| ipSzF ivc bxy drvfËy iesy
mn ivc vsy sdIvI ÈOk df nqIjf hI hn| koeI pYsf kmf ik ipSz dI hvylI dI QF iqSn
jF cfr mSËlI koTI bxfAuNdf hY qy koeI pYsy dy isr qy nSbrdfrI lYNdf hY jF Pyr
gurduafry dI p®DfngI lYx dI koiÈÈ ivc ruWJ jFdf hY| keI keI qF afpxf klfkfrI df
ÈOk hI pUrf krn lg pYNdy hn BfvyN ies leI TWgI df iÈkfr hI hoxf pY jfvy|pSjfbI
jWt df sB qoN vWzf ÈOk hY iksy hiQafr df mflk hoxf| ijs bSnyaf dy rfKy kol
tWkUaf jF gSzfsI hovy Auh afpxy afp qoN blvfn qy AuWqm iksy ƒ nhIN mSndf| ieh
Bfvnf mnuWK dI kdy Éqm nhIN huSdI| ijvyN Auprokq qsvIr iek bhuq hI amIr pSjfbI
dI Ausdy amrIkf ivcly dPqr dI hY| Ausdy kol sYNkVy bSdy kSm krdy hn| Ausdy dPqr
ƒ nvIn bfieEmYtirk (AuNglI inÈfn nfl) surWiKaf p®dfn hY| vYsy vI Ausƒ koeI Éqrf
nhIN| pr jdoN Ausny bVy mfx nfl mYƒ afpxy dPLqrI tybl QWilEN tWkUaf kWZ ky ikhf
ik ‘Auh jWt hI kI ijs kol afpxf hiQafr nf hovy?’ qF sc jfixE mYƒ lWgf ieh
amrIkf ‘c nhIN hY, ieh qF hfly vI aWDI rfq ƒ mflvy dy iksy ipSz ivc nWky moV
irhf hY|
– jnmyjf isSG jOhl

rWb ny mnuWK ƒ idmfg idWqf hI ies krky hY ik Auh dunIaf dy dUjy sfDnF dI vrqoN
krnI jfx jfvy| Kfs krky Bfr Zox vrgy kSm leI kudrq vWloN gDy dI dyx bhumWulI
hY| iesy qrHF sfzf aflf duaflf keI ieho ijhy sfDnF nfl BrpUr huSdf hY ik, asIN
QoVHI ijhI akl vrq ik Pfiedf AuTf skdy hF| pr asIN aksr hI afpxy ienHF imWqr
ipafiraF ƒ hyTI dI ingHf nfl hI vyKdy hF| asIN ieSnF df muWl pfAux dI koiÈÈ
nhIN krdy| asIN ieSnHF ƒ inkSmy, inKWtU jF gYr ËuSmyvfr grdfndy rihSdy hF| sfzI
iehnF p®qI ieh phuSc ijWQy sfzy imWqr df nuksfn krdI hY AuWQy sfzI mfniskqf ƒ
vI nIvyN pWDr qk lY jFdI hY| ijhVy lok afpxy afly duafly ivc peIaF kudrqI
rihmqF ƒ nhIN pCfxdy Auh CyqI hI GWto GWt mfnisk qOr qy qF grIb ho hI jFdy hn
qy Pyr afriQk amIrI jF grIbI df koeI mfanf nhIN rih jFdf| iek lok khfxI anusfr
iek bSdy ny afpxf inkSmf gDf vycx lf idWqf, pr iksy nf K®Iidaf qF Aus ny afpxy
iek vpfrI sfQI nfl gWl kIqI| vpfrI sfQI ny kimÈn qy gDf vycxf qih kr ilaf qy
bSdy ƒ ikhf ik qSU bolIN nf| vpfrI ny ZSzorf ipWt idWqf ik iek gDy dI inlfmI
hovygI| sB lok hWsx lWg pey| vpfrI ny afiKaf ‘hWso nf, ieh Kfs gDf hY| iesdy
cfrF pYrF QWly iek iek ieWt rWK dyvo qy Pyr Bfr lWdI jfvo, jd qk ieWtF tuWt nf
jfx|’ ieh gWl kihx dI dyr sI ik lokF ny gDy dI bolI lfAuxI ÈurU kr idWqI| 50
dmVy vfly gDy dI bolI 5000 qWk phuSc geI| hux gDy df mflk iqlimlfAux lWg ipaf
qy Ausny vpfrI dy lfgy hoky kSn ivWc ikhf,‘‘mYN nhIN vycxf ieh byÈkImqI gDf|'’
pr qd qWk kfPI dyr ho cuWkI sI| so imWqro, sfQIE, ies khfxI df mqlb smJo qy afpxy
afpxy gDy ƒ pCfxo|
– jnmyjf isSG jOhl

kwdU iek aijhI guxkfrI sbËI hY jo pSjfb ivc bVy ÈONk
nfl KfDI jFdI hY. kwdUaF aqy vVIaF dI suwkI sbËI jy
Pyr kwdU df kVfh isry dy Bojn hn. vYsy ieh ishq leI vI
guxkfrI hY. afXurvYd p®xflI ivc ieh kfPI aihmIaq rwKdf
hY. pr kwdU df iek hor vI gux hY ijsƒ asIN pSjfbI nhIN
jfxdy, afierlYNz, amrIkf, ieSglYNz qy XUrp dy gory lok ies dI pUjf krdy hn.
AuhnF dy anusfr hr sfl 31 akqUbr dy idn mnuwK qy py®q
ies DrqI qy iekwTy qury iPrdy hn. ies idn ƒ ‘hfloeIn’
df nfm idwqf igaf hY. ies vihm ƒ pfldy lok ies idn
BUqIly svFg rcdy hn. AuhnF dI mfnqf hY ik agr kwdUaF ƒ ivwcoN KflI krky ivc
roÈnI kIqI jfvy qF py®q afqmfvF mnuwK kol nhIN
afAuNdIaF. ies krky ies idn kwdU df muwl vwD pYNdf hY.
amrIkf ivc ieh kwdU cfr cfr Puwt Gyry dy vI iml
jFdy hn. mYƒ Xfd hY ijs skUl ivc mYN pVHdf sI
(1970-72) AuQy akqUbr dy mhIny dy ÈurU ivc hI iek vwzf kwdU (lgBg 2 Puwt coVf)
aSdroN KoKlf krky lfiet lgf ik dPqr dy mUhry tybl qy sjf idwqf jFdf sI. asl ivc ieh sfrf kuJ mnuwKI mn dIaF kmËorIaF, njfieË ieCfvF
dI pUrqI aqy aigafq zr df hI nqIjf hY. jo kSm kwdU
aSgryË leI krdf hY. Auh hI kSm sfzy kwdUaF vrgy sfD iewQy roËfnf kr rhy hn. bs Prk hY qF iek qrIk df, AuwQ
31 akqUbr qrIk imwQI hoeI hY p®q imlxI dI qy iewQy roË hI sfD zyrydfr p®yq bx
ik lokf ƒ icSbVI jFdy hn.
-jnmyjf isSG jOhl
98159-45018
pSjfbI
jo vI kSm krdy hn, mWlF hI mfrdy hn| jdoN iksy kSm dy mgr pY jfx, gWl isry lf
ky hI hWtdy hn| aWj klH pSjfbIaF qy BUq svfr hY ik zfktrF ƒ rWj ik amIr krn df|
lWKF rupey Krc ik zfktrI df ikWqf isWK ik bxy zfktrF ƒ byruËgfrI qoN dUr rWKx
leI pSjfbIaF ny hSBlf mfiraf hY| Jony dI prflI ƒ aWg lf ky ijWQy Auh aWKF dy
zfktrF dI shfieqf kr rhy hn| AuQy Auh sfh dIaF ibmfrIaF dy mrIË DVf DV hspqflF
ivc Byj rhy hn| pSjfbI ieh kmfeI df mOkf hr Cy mhIny bfad zfktrF ƒ dyNdy hn|
dyÈ ivWcoN byruËgfrI Kqm krn df ieh ikSnf sohxf qy sOKf qrIkf hY| DrqI hyTly
imWqr kIVy, qWq aqy jVHF sfV ik ieh dyÈ dIaF Kfd kSpnIaF dy vfry inafry kr rhy
hn| afAux vfly smyN ivc ieh ËmIn sV sV ik ieSnI pWk jfvygI ik BWiTaF dI loV hI
Kqm ho jfvygI| ieWtF isWDIaF imWtI ‘coN inklxgIaF| Auh lok qF kmly hn jo igWly
Kyq dI prflI qy XUrIaf (50 ikWlo p®qI eykV) qy ikWlo ku jYivk Kfd qy ryqf imlf
ik CWtf dyky 7–10 idnF ivc Kyq ivc hI prflI gfLl lYNdy hn| ikSnF nuksfn krdy
hn, zfktrF df, Kfd kSpnIaF df| hux ieho ijhy pSjfbIaF ƒ qF bs ieho hI ikhf jf
skdf hY, ÈfbfÈ pSjfbIE ÈfbfÈ, lfeI cWl aWgF qy krI clo Pfiedy|
– jnmyjf isSG jOhl